Samsun, Karadeniz’in en büyük şehirlerinden biri olmasının yanı sıra, hem tarihî derinliği hem de kültürel zenginliği ile öne çıkar. Anadolu'nun kuzeye açılan kapısı olan Samsun, Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı'nı başlattığı yer olmasıyla da tarihî bir simge hâline gelmiştir. Antik dönemlerden Cumhuriyet'e kadar pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve bu zenginlik günümüze kadar taşınmıştır.
| Tarihi ve Kültürel Zenginlikler:
- Amisos Tepesi ve Tümülüs Mezarları: Teleferikle çıkılabilen bu tepede antik mezarlar, mozaikler ve manzara terası bulunur. M.Ö. 4. yüzyıla ait kraliyet mezarları ziyarete açıktır.
- Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi: Amisos Antik Kenti’nden çıkarılan eserler sergilenir. Helenistik dönem mozaikleri, altın takılar, Roma dönemi lahitleri dikkat çeker. Aynı zamanda Samsun'un yerel halk kültürüne ait kıyafetler ve eşyalar da yer alır.
- Gazi Müzesi: Atatürk’ün 1919’da Samsun’a geldiğinde kaldığı Mantika Palas Oteli, bugün müze olarak düzenlenmiştir. Atatürk’ün şahsi eşyaları, belgeler ve fotoğraflar sergilenir.
- Büyük Cami (Samsun Ulu Camii): 14. yüzyılda yapılmış, Karadeniz’in en büyük ve en eski camilerindendir. Selçuklu mimarisine yakın, sade ve etkileyici bir yapıdır.
- Bandırma Vapuru ve Milli Mücadele Parkı: Atatürk’ün Samsun’a geldiği vapurun birebir replikasıdır. İçerisinde balmumu heykeller, belgeler, müze salonları bulunur. Yanındaki parkta Kurtuluş Savaşı'nın panoramik anlatımı vardır.
- Saathane Meydanı ve Samsun Saat Kulesi: Samsun’un tarihi şehir meydanıdır. 1887 yılında yapılan saat kulesi şehrin sembollerindendir. Restore edilen çevresiyle birlikte tarihi bir açık hava alanı sunar.
- Samsun Devlet Opera ve Balesi: Karadeniz Bölgesi'nin tek opera ve bale sahnesine sahip olan kurumdur. Samsun, sanat ve kültür açısından da bölgesel bir merkez konumundadır.
| Doğal Güzellikler
- Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti: Türkiye'nin en büyük deltalarından biri olan Kızılırmak Deltası, 56.000 hektarlık alana yayılır. 350'den fazla kuş türüne ev sahipliği yapar (flamingolar, turnalar, pelikanlar vs.). Gözetleme kuleleri, yürüyüş yolları, bisiklet rotaları mevcuttur.
- Vezirköprü Şahinkaya Kanyonu: Altınkaya Baraj Gölü üzerinde oluşmuş, Karadeniz’in "mini Kapadokyası" olarak bilinir. Samsun’un en etkileyici doğal oluşumlarından biridir. Tekne turlarıyla kanyon gezilebilir, kamp yapılabilir. Yamaç paraşütü, kano, doğa yürüyüşleri için uygundur.
- Ladik Gölü ve Akdağ Kayak Merkezi: Ladik Gölü, hem doğal güzelliğiyle hem de sportif aktiviteleriyle ünlüdür. Gölde sazan ve yayın balığı avlanabilir; kıyısı piknik alanı olarak kullanılır. Göl manzaralı yürüyüşler yapılabilir. Kış aylarında Akdağ Kayak Merkezi, bölgenin en popüler kış spor alanıdır.
- Kabaceviz Şelaleleri: Üç kademeli, gür akan ve çevresi ormanlarla kaplı doğal şelaleler. Yazın serinlemek isteyenler için popüler kamp ve mesire alanı. Zorlayıcı patika yürüyüş yolları, doğa sporlarına elverişlidir.
- Atakum Sahili: Samsun şehir merkezine çok yakın ve Karadeniz’in en uzun sahillerinden biridir. Bisiklet yolu, yürüyüş bandı, kafeler ve plajlarıyla hem yerli hem yabancı turistlerin uğrak noktasıdır. Gün batımı manzaralarıyla ünlüdür.
- Kunduz Yaylası: 1.300 metre rakımda, ormanlarla kaplı serin yayla bölgesi. Temiz havası, doğal su kaynakları ve kamp alanlarıyla doğa turizmine uygun bir alan. Her yıl Kunduz Yayla Şenlikleri düzenlenir.
- Çakallı ve Kanyon Yolu: Çakallı Vadisi, doğa yürüyüşçüleri için keşfedilmemiş rotalar sunar. Vadi boyunca su kaynakları, küçük şelaleler ve köy manzaraları vardır.
| Ne Yenir?
Samsun mutfağı, Karadeniz’in bereketli doğasından ve kültürel zenginliğinden beslenen çeşitli, lezzetli ve özgün bir mutfaktır. Deniz ürünleri, hamur işleri, mısır ve et yemekleri ile dikkat çeker. Ayrıca şehir, hem Karadeniz hem İç Anadolu kültürünün lezzetlerini harmanlamıştır. Özellikle Bafra ve Terme gibi ilçelerin kendine özgü yemekleri meşhurdur.
- Bafra Pidesi: Karadeniz pidesi denince ilk akla gelenlerden. Uzun, ince ve kenarları kapalıdır. İç harcı: kıymalı, peynirli, pastırmalı veya yumurtalı olabilir. Odun ateşinde taş fırında pişirilir, çıtır çıtır olur.
- Terme Pidesi: Bafra pidesine göre biraz daha kalın ve yumuşaktır. Kıymalı ve kaşarlı versiyonları çok meşhurdur. Bazı yerlerde “tereyağlı pide” olarak sunulur.
- Hamsili Pilav: Karadeniz mutfağının klasiklerinden biri. İç pilav (kuş üzümü, dolmalık fıstık, baharat) hazırlanır. Üzeri ve altı hamsilerle kaplanarak fırında pişirilir.
- Mısır Çorbası: Mısır unu, süt veya yoğurt, tereyağı ile yapılır. Özellikle kış aylarında çok tüketilir. Yanında turşu ve mısır ekmeğiyle servis edilir.
- Mısır Ekmeği: Karadeniz mutfağının vazgeçilmezidir. Samsun’un dağ köylerinde hala taş fırınlarda pişirilir. Bal, tereyağı veya peynirle harika gider.
- Kaz Tiridi: Bafra’da özel günlerde yapılan yöresel yemektir. Kaz eti, özel hazırlanmış yufkaların üzerine dökülerek servis edilir. Etin yağı ve suyuyla yapılan bu yemek çok doyurucudur.
- Çakallı Menemeni: Kavak ilçesine bağlı Çakallı köyü bu lezzetiyle ünlü. İçinde yumurta, tereyağı, domates, biber, bol kaşar peyniri bulunur. Sıcak sacda servis edilir, kahvaltıların yıldızıdır.
- Samsun Tirit: Kıyma veya kavurma etiyle yapılan, altı tırnaklı pide ya da yufkayla kaplı bir yemektir. Üzerine yoğurt ve tereyağlı sos dökülerek servis edilir.
- Nokul: Samsun’a özgü bir çeşit börek/poğaça türü. İçinde üzüm, ceviz ve tarçın varsa tatlıdır; kıymalı ya da peynirli olan versiyonları da vardır. Genellikle kahvaltılarda ve çayın yanında tüketilir.